9 września w Brukseli odbyła się debata wysokiego szczebla poświęcona przyszłości europejskiej nauki oraz miejscu badań i innowacji w kolejnym budżecie Unii Europejskiej. W dyskusji z udziałem europejskich decydentów, przedstawicieli najważniejszych organizacji akademickich oraz władz czołowych uniwersytetów uczestniczył prof. Adam Kola, prorektor ds. nauki UMK i wiceprezydent Sieci YERUN.
Spotkanie odbyło się w ważnym momencie prac nad kolejnym wieloletnim budżetem Unii Europejskiej. Przedstawiciele i przedstawicielki europejskich organizacji akademickich i badawczych – YERUN, CESAER, Coimbra Group, European University Association (EUA), EU-LIFE, The Guild i League of European Research Universities (LERU) – rozmawiali o tym, jak zapewnić Europie warunki do prowadzenia badań, rozwijania nowych technologii i budowania konkurencyjnej gospodarki.
W debacie uczestniczyli m.in. Rianne Letschert, minister edukacji, kultury i nauki Niderlandów, prof. Maria Leptin, przewodnicząca Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) oraz Siegfried Mureşan, poseł do Parlamentu Europejskiego i współsprawozdawca wieloletnich ram finansowych UE. Głos zabrali również przedstawiciele władz czołowych europejskich uczelni i organizacji akademickich, m.in. Linda Doyle, rektor Trinity College Dublin i przewodnicząca LERU, Gregor Majdič, rektor Uniwersytetu Lublańskiego i członek Zarządu EUA, Orla Feely, rektor University College Dublin i przewodnicząca CESAER, oraz prof. Stephanie Wehner z Delft University of Technology. Prof. Adam Kola, prorektor UMK ds. nauki i wiceprezydent Sieci YERUN, wystąpił w panelu poświęconym znaczeniu inwestowania w badania i innowacje w czasach kryzysu, a następnie wraz z Marią Leptin, Siegfriedem Mureşanem i Christine Durinx uczestniczył w dyskusji o przyszłości programu Horyzont Europa.
Jednym z najważniejszych tematów spotkania była przyszłość programu Horyzont Europa, który jest głównym unijnym instrumentem finansowania badań i innowacji. Prof. Adam Kola, przekonywał, że warunkiem autonomii strategicznej Europy jest jej potencjał do generowania wiedzy, a inwestycje w badania i innowacje są niezbędne w obliczu współczesnych kryzysów: geopolitycznego, klimatycznego, demograficznego oraz polaryzacji społecznej.
Siła Europy zależy nie tylko od wprowadzanych na rynek innowacji, ale od fundamentów, które je umożliwiają: doskonałych badań, ambitnych pomysłów, współpracy międzynarodowej, infrastruktury badawczej i atrakcyjności karier naukowych – mówił prof. Adam Kola.
Podczas swojego wystąpienia prorektor UMK ds. nauki przedstawił również perspektywę młodych europejskich uniwersytetów, dla których stabilne finansowanie ma szczególne znaczenie w budowaniu potencjału badawczego. – Młode uniwersytety doskonale wiedzą, jak wiele zależy od stabilnego, przewidywalnego i długofalowego finansowania badań. To właśnie w takich warunkach rozwijają się kariery naukowe i powstają nowe odkrycia. Ambitny Horyzont Europa powinien iść w parze z silnymi inwestycjami krajowymi, aby potencjał badawczy mógł rozwijać się w całej Europie – dodał.
fot. Jérôme Hubert
Uczestnicy i uczestniczki spotkania opublikowali wspólne stanowisko, w którym apelują o zwiększenie budżetu programu do co najmniej 200 mld euro. Zwracają uwagę, że o skuteczności programu decyduje nie tylko wysokość dostępnych środków, ale również ich przewidywalność. Uczelnie, instytuty badawcze i przedsiębiorstwa planują projekty, zatrudnienie naukowców oraz współpracę międzynarodową na wiele lat. Dlatego budżet Horyzontu Europa powinien stanowić rzeczywiste, gwarantowane zobowiązanie, a nie jedynie orientacyjną kwotę. Ważne jest również odpowiednie rozłożenie środków pomiędzy poszczególne etapy badań i rozwoju innowacji. Szczególnego wsparcia wymagają badania na wcześniejszych poziomach gotowości technologicznej, w których prywatni inwestorzy rzadziej angażują swoje środki. Finansowanie dalszego wdrażania i skalowania gotowych rozwiązań powinno natomiast opierać się także na innych instrumentach unijnych, takich jak Europejski Fundusz Konkurencyjności.
fot. Jérôme Hubert
Podczas spotkania podkreślano również potrzebę sprawnego zakończenia negocjacji nad przyszłym budżetem UE. Chodzi o to, aby Horyzont Europa w nowej perspektywie mógł rozpocząć się zgodnie z planem w styczniu 2028 r. Ewentualne opóźnienia oznaczałyby dla naukowców i instytucji niepewność dotyczącą kolejnych konkursów i mogłyby utrudnić planowanie międzynarodowych projektów badawczych.
Europejskie finansowanie nie zastępuje przy tym inwestycji krajowych – podkreślali uczestnicy dyskusji, wskazując na potrzebę równoległego zwiększania nakładów państw członkowskich na badania i innowacje. Celem jest osiągnięcie do 2030 r. poziomu 3 proc. PKB przeznaczanego na badania i innowacje, w tym 1,25 proc. PKB w ramach publicznych nakładów na ten sektor.
Źródło: Portal Informacyjny UMK