FemLife_OMICS: Medycyna precyzyjna w obszarze zdrowia reprodukcyjnego kobiet, starzenia i nowotworów – od oocytu do onkologii

FemLife_OMICS to interdyscyplinarna inicjatywa badawcza koncentrująca się na zrozumieniu zdrowia kobiet w całym cyklu życia – od najwcześniejszych etapów rozwoju oocytu, poprzez procesy starzenia reprodukcyjnego, choroby przewlekłe, aż po nowotwory. Projekt bada, w jaki sposób czynniki molekularne, metaboliczne, mikrobiologiczne, środowiskowe i społeczne wspólnie kształtują płodność, długowieczność rozrodczą, podatność na nowotwory oraz ogólny dobrostan.

W świecie charakteryzującym się opóźnianiem macierzyństwa, rosnącą niepłodnością, zaburzeniami metabolicznymi i nowotworami zależnymi od hormonów, FemLife_OMICS proponuje kompleksowe, oparte na nauce podejście wspierające zdrowie kobiet na każdym etapie życia.

Inicjatywa łączy klinicystów, biologów molekularnych, mikrobiologów, chemików, bioinformatyków, lekarzy weterynarii oraz socjologów, aby tworzyć nowe rozwiązania z zakresu medycyny precyzyjnej – dla diagnostyki, profilaktyki i terapii spersonalizowanych. Badania zostały zorganizowane w cztery komplementarne moduły:

Moduł 1: ChronoFert –  Chronobiologia Reprodukcyjna i Starzenie Oocytu

Moduł bada biologiczne mechanizmy starzenia oocytu, koncentrując się na uszkodzeniach DNA, dysfunkcji mitochondrialnej, zaburzonych szlakach sygnalizacyjnych oraz zmianach epigenetycznych. Dzięki integracji danych transkryptomicznych, epigenetycznych i metabolomicznych projekt dąży do identyfikacji biomarkerów jakości oocytów oraz tworzenia modeli predykcyjnych starzenia reprodukcyjnego. Wyniki mogą usprawnić diagnostykę IVF, wspierać zachowanie płodności oraz dostarczyć nowych wglądów w wydłużanie długowieczności rozrodczej.

Moduł 2: OncoMap – Mapowanie Zależności między Nowotworami a Zdrowiem Reprodukcyjnym

OncoMap analizuje zależności między rakiem piersi i jajnika, zdrowiem reprodukcyjnym a osią mikrobiom – metabolom. Dzięki profilowaniu multiomicznemu oraz modelom predykcyjnym opartym na sztucznej inteligencji moduł dąży do identyfikacji biomarkerów służących wczesnemu wykrywaniu, stratyfikacji ryzyka oraz ocenie odpowiedzi na terapię. Szczególną uwagę poświęca się interakcji guza z mikrobiomem – czynnikowi o rosnącym znaczeniu w progresji nowotworów i wynikach leczenia. Wyniki mają wspierać zintegrowaną, zorientowaną na pacjenta opiekę onkologiczną.

Moduł 3: EndoMetrix – Endometrioza i Zaburzenia Metaboliczne

EndoMetrix podejmuje problem złożonej patofizjologii endometriozy, stosując podejście multiomiczne obejmujące metabolomikę, analizę mikrobiomu oraz proteomikę. Poprzez badania różnorodnych materiałów biologicznych od pacjentek i modeli eksperymentalnych moduł dąży do ujawnienia metabolicznych i immunologicznych mechanizmów leżących
u podstaw choroby. Celem jest opracowanie spersonalizowanych, niskotoksycznych strategii terapeutycznych oraz poprawa wyników płodności u kobiet dotkniętych tą przewlekłą chorobą.

Moduł 4: BioMod – Związki Bioaktywne i Modulacja Odporności

Moduł koncentruje się na badaniu naturalnych związków bioaktywnych – w tym polifenoli, metabolitów mikrobiologicznych, produktów pochodzenia morskiego oraz bogatych w peptydy postbiotyków – jako modulatorów odporności, mikrobioty oraz interakcji między guzem a gospodarzem. Wykorzystując zaawansowane modele translacyjne (organoidy jajnikowe i endometrialne, symulacje mikrobioty SHIME®, modele guzów in ovo), BioMod dąży do identyfikacji związków, które zwiększają skuteczność terapii, redukują stan zapalny oraz wspierają zdrowie reprodukcyjne i immunologiczne. Oczekiwane rezultaty obejmują wydłużenie okresu życia rozrodczego, poprawę odpowiedzi na leczenie onkologiczne, bardziej efektywne zarządzanie dysbiozą oraz ograniczenie procesów zapalnych.

Poza celami naukowymi FemLife_OMICS kładzie silny nacisk na edukację oraz dialog nauka – społeczeństwo. Inicjatywa promuje edukację zdrowotną kobiet, wspiera zaangażowanie pacjentek oraz kształci nowe pokolenie badaczy zaangażowanych w działania na rzecz równości w ochronie zdrowia.